Obesite

obezite

SAĞLIKTA RİSK: OBEZİTE

Obezite, vücut yağlarının arttığı kompleks bir hastalıktır. Obezite sadece kozmetik bir problem değildir aynı zamanda kalp hastalıkları, diabet ve yüksek tansiyon gibi hastalıkların oluşma riskini arttıran bir durumdur.

İyi haber ise, kilo kaybının obezite ile ilgili tüm sağlık problemlerini düzeltmesidir. Diyetin değiştirilmesi, fiziksel aktivitenin arttırılması kilo vermenize yardımcı olur.

Semptomlar

Obezite vücut kütle indeksinin (BMI) 30 ve daha yüksek olduğu durumdur. BMI; kilonun (kg), boyun (m) karesine bölünmesiyle hesaplanır.

BMI Kilo Durumu
< 18.5 Zayıf
18.5- 24.9 Normal
25.0- 29.9 Kilolu
30.0- 34.9 Obez (class I)
35.0- 39.9 Obez (class II)
40.0 ve yüksek Obez (class III)

 

Obez olduğunuzu düşünüyorsanız ya da obezite ile ilgili sağlık problemleri yaşamaya başladıysanız doktora danışmalısınız.

Obezitenin nedenleri

Her ne kadar genetik ve hormonal faktörler önemli olsa da, aldığınız kalori miktarı normal günlük aktivite sırasında yakılandan fazla ise kilo alınır. Vücut fazla kaloriyi yağ olarak depolar.

  • İnaktivite: Eğer aktif biri değilseniz, fazla kalori yakmazsınız kilo alırsınız. Sedanter yaşam tarzında normal günlük aktiviteden daha fazla kalori alınmaktadır.
  • Sağlıksız diyet ve zararlı atıştırmalıklar: Sebze ve meyvenin az olması, sürekli fast food beslenme, kahvaltının atlanması, yüksek kalorili içecekler kilo alımına neden olur
  • Gebelik: Gebelik sırasında, kilo hızla alınır. Bazı kadınlar aldıkları bu kiloları bebek doğduktan sonra veremezler. Bu kilo, kadında obezitenin gelişmesine neden olur.
  • Uyku eksikliği: Çok az uyumak hormonlarda değişikliğe ve iştahın artmasına neden olur. İştahınızın artmasıyla yüksek kalorili yiyecek tüketiminiz artar.
  • Tıbbi tedavi: Bazı ilaçlar iştahın artmasına ve özellikle dikkat etmezseniz kilo almanıza neden olur. Bu ilaçların arasında; anti-depresanlar, diabet ilaçları, anti-psikotik ilaçlar, kortikosteroidler ve beta-blokerler bulunur.
  • Tıbbi problemler: Obezite, Cushing hastalığı gibi durumlarda kilo, tıbbi nedenli olabilir. Artrit gibi bazı hastalıklar aktiviteyi azaltarak kilo alımına yol açar. Düşük tiroid fonksiyonları da metabolizmayı yavaşlatarak obeziteye neden olur.

Risk faktörleri

  • Genetik: Genler, depolanan vücut yağ miktarını ve dağılımını etkiler. Genler ayrıca, vücudun alınan gıdayı ne etkinlikte enerjiye çevireceği ve egzersiz sırasında kaloriyi nasıl yakacağı konusunda önemli rol oynar. Eğer genetik yatkınlık varsa, çevresel faktörler daha çok kilo almanızı sağlar.
  • Aile yaşam stili: Obezite, aile içinde aynı eğilimi gösterir. Bu sadece genetik nedenli değildir. Ayrıca aile üyelerinin hemen hemen aynı yeme-içme, yaşam stili ve aktivite alışkanlığı göstermesi nedeniyledir. Eğer ebeveynlerin bir veya ikisi obez ise sizin obezite riskiniz artar.
  • İnaktivite: Eğer çok aktif biri değilseniz, çok fazla kalori yakmazsınız.
  • Sağlıksız diyet ve zararlı atıştırmalıklar: Sebze ve meyvenin az olması, sürekli fast food beslenme, kahvaltının atlanması, yüksek kalorili içecekler kilo almanıza neden olur.
  • Sigarayı bırakma: Sigaranın bırakılması genellikle kilo alımına neden olur. Uzun vadede sigarayı bırakmak sağlığınız için daha yararlı olacaktır.
  • Gebelik: Gebelik sırasında, kilo hızla artar. Bazı kadınlar aldıkları bu kiloları bebek doğduktan sonra veremezler. Bu kilo kadında obezitenin gelişmesine neden olur.
  • Tıbbi tedavi: Bazı ilaçlar dikkat etmezseniz kilo almanıza neden olur. Bu ilaçların arasında; anti-depresanlar, diabet ilaçları, anti-psikotik ilaçlar, kortikosteroidler ve beta-blokerler bulunur.
  • Yaş: Obezite her yaşta görülebilir. Fakat yaşla birlikte hormonal değişiklikler ve fiziksel aktivitenin azlığı önemli bir etkendir. Ek olarak, vücuttaki kas miktarı yaşla beraber azalır. Bu azalan kas miktarı metabolizmanın azalmasına neden olur. Bu değişim ihtiyaç duyulan kalori miktarını azaltır ve bu kilo kontrolünü zorlaştırır. Eğer yediklerinize kontrol etmezseniz kiloya engel olamazsınız.
  • Sosyal ve ekonomik durum: Sosyal ve ekonomik durum da kilo alımına etki eder. Eğer spor yapmak için uygun zaman ve yeriniz yoksa, sağlıklı yemek yeme ve yapma kültürüne sahip değilseniz ve sağlıklı gıdalar için yeterince paranız yoksa kilo alırsınız. Bunlara ek olarak obez arkadaşlarınız varsa obeziteye yatkın olursunuz.

Bu risk faktörlerinin bir veya daha fazlasına sahip olmanız obez olacağınız anlamına gelmez. Diyet, fiziksel aktivite gibi risk faktörlerinizi değiştirerek kilo kontrolü sağlayabilirsiniz.

 

Komplikasyonlar

Obezseniz birçok sağlık problemi ile karşı karşıyasınızdır:

  • Yüksek Trigliserid ve düşük HDL Kolesterol
  • Tip 2 Diyabet
  • Yüksek tansiyon
  • Metabolik Sendrom
  • Kalp hastalıkları
  • İnme
  • Kanser; özellikle uterus, serviks, endometrium, over, göğüs, kolon, karaciğer, pankreas, prostat.
  • Nefes alma sıkıntısı, özellikle uyku apnesi
  • Safka kesesi problemleri
  • İnfertilite ya da düzensiz regl peryodları gibi jinekolojik problemler
  • Ereksiyon problemleri
  • Osteoartrit
  • Cilt problemleri

Yaşam Kalitesi

Obezseniz, genel yaşam kaliteniz de düşecektir. Zevk aldığınız aktivitelerde zorlanır, sosyal aktivitelerden kaçabilirsiniz.

Hayat kalitesini etkileyen kilo ile ilişkili sıkıntılar;

  • Depresyon
  • İş görememek
  • Seksüel problemler
  • Utangaçlık
  • Sosyal izolasyon
  • İş başarısında düşüş

Test ve Tanı

Eğer Vücut Kitle İndeksiniz (BMI) obezite sınırlarında ise kapsamlı bir sağlık kontrolünden geçmelisiniz.

  • Kilo geçmişi. Doktorunuz yeme alışkanlığınızı, egzersiz durumunuzu, kullandığınız ilaçları, stres seviyenizi belirler. Ayrıca doktorunuz ailenizin sağlık geçmişini de öğrenerek kiloya ve diğer hastalıklara eğiliminizi belirler.
  • Diğer sağlık problemlerinin kontrolü. Bilinen bir sağlık probleminiz varsa kontrol altında tutulmalı ve bilinen bir durum yoksa da laboratuar testleri yardımıyla diyabet ve yüksek tansiyon gibi riskli durumlar takip edilmelidir.
  • Vücut Kitle İndeksinizi (BMI) hesaplayın. Obezitenin seviyesini bilmek için BMI hesaplanmalıdır. BMI ayrıca riskinizi ve uygun tedaviyi belirlemede yardımcı olur.
  • Bel çevrenizi hesaplayın. Bel çevresinde biriken yağlar diyabet ve kalp hastalıkları riskinizi arttırır. Kadınlarda bel çevresi 88 cm’den ve erkeklerde 102 cm’den fazla ise bu hastalıklara yakalanma riski artar.
  • Genel fiziksel kontroller. Kan basıncı, vücut ısısı, kalp hızı, kalp ve akciğerlerin dinlenmesi gibi kontroller yapılmalıdır.
  • Kan testleri. AKŞ, İnsülin, Lipid Paneli, Karaciğer fonksiyon testleri, T4, TSH, Kortizol, Adiponektin, Leptin, TNF-alfa, IL-6, PAI-1, Östrojenler, Androjenler ve Büyüme Hormonu, kilo kontrolü sağlanması sırasında bakılması ve takip edilmesi gereken testlerdir. Bu testler, enerji dengesinin korunmasıyla ilişkili olup obezite ve beraberinde görülen rahatsızlıkların tedavileri açısından potansiyel hedef moleküllerdir.                    

OBEZİTE VE HORMONLAR

Obez kişilerin hormon seviyeleri vücut yağlarının birikimini daha da arttırır. Aşırı yemek ve düzenli egzersiz yapmamak gibi davranışlar iştah ve vücut yağ dağılımını kilo alacak şekilde etkiler.

Uzun dönem davranış değişiklikleri, sağlıklı beslenme ve egzersiz gibi, vücuttaki aşırı yağı azaltmakta ve formu korumaktadır. Çalışmalar ayrıca, sağlıklı diyet ve egzersizle sağlanan kilo kaybının insülin direncini düzelttiğini, inflamasyonu azalttığını ve obezite hormonlarını yararlı seviyeye getirdiğini göstermektedir. Kilo kaybı ile ayrıca kalp hastalıkları, inme, tip 2 diyabet ve çeşitli kanser riskinde de azalma görülmektedir.

Obezite ve leptin

Leptin, yağ metabolizmasının kapı görevlisi gibidir.  Leptin hormonu; iştah ve enerji seviyesini kontrol ederek vücut ağırlığını düzenler, iştahı uyarır. Leptinin yağ dokusunda üretilmesi nedeniyle obez kişilerde normal kilolu kişilere göre leptin seviyesi daha yüksektir. Bu iştah düzenleyen hormonun yüksek seviyelerine rağmen obez kişiler leptinin etkilerine karşı direnç geliştirirler ve sonuç olarak yemek sırasında ve yemekten sonra tok hissetmezler.

Düşük kan Leptin seviyesi, kişinin iştahıyla artış gösterir ve metabolizmayı azaltır. Bu durum, diyetin bozulmasının kiloyu nasıl tekrar eski haline getirdiğini de açıklamaktadır. Leptin tedavisi belki de bir gün diyetisyenlere kilo kaybının uzun dönem korunmasında yardımcı olabilecektir.

Obezite ve insülin

Pankreastan salınan insülin hormonu karbohidrat ve yağ metabolizmasını etkiler. İnsulin, glukozun dolaşımdan kas, karaciğer ve yağ dokusuna alımını sağlar. Bu işleyiş dolaşımdaki glukozun normal seviyelerde kalması ve enerji için oldukça önemlidir.

Obez kişilerde insülin etkisi zayıflar ve glukoz seviyesi kontrol edilemez. Bu durum tip 2 diyabetin gelişmesine ve metabolik sendroma neden olur.

Hatırlanması gerekenler

  • Leptin, insülin, adiponektin, östrojenler, androjenler ve büyüme hormonu, TNF-alfa, IL-6 iştahımızı, metabolizmamızı ve vücut yağ dağılımımızı etkiler.
  • Obez kişilerin hormon seviyeleri vücut yağ birikimini arttırır.
  • Obezite birçok hastalık için risk faktörüdür.
  • Obezite ilişkili hastalıkların kilo kaybı ile önüne geçilebilmektedir.

Bilmeniz gerekenler

  • Vücut kütle indeksi (BMI)
  • Leptin, insülin, östrojen, androjenler, büyüme hormonu, ayrıca TSH, adiponektin, IL-6, TNF-alfa, PAI-1 test değerleri
Share on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterShare on LinkedInPin on Pinterest



Rapor Örnekleri
Form Örnekleri